Danas je Spasovdan

vesti 28.05.2020 Objektiv

Spasovdan, Vaznesenje Gospodnje ili “Dan spasa” je jedan je od deset praznika posvećenih Hristu.

Spada u pokretne praznike, i uvek pada u četvrtak, 40 dana posle Vaskrsa, a deset dana pre Duhova.

Po hrišćanskom učenju, posle Vaskrsenja, Hristos je boravio na zemlji sa učenicima 40 dana, javljajući im se, učeći ih i učvršćujući im veru posle Golgote i raspeća.

Sam čin Vaznesenja zbio se u Vitaniji, selu na istočnoj padini Maslinske gore, udaljenom dva kilometra od Jerusalima, na putu za Jerihon.

Toga dana se završio Hristov boravak na zemlji, radi spasenja i iskupljenja ljudskog roda. Hristos se pred apostolima, blagosiljajući ih, vazneo na nebo i seo sa desne strane Boga Oca.

Posle toga se apostolima vratila njihova vera, radost i hrabrost.

Koliki su značaj Srbi pridavali ovom prazniku, vidi se i po tome, što je najveći istorijsko-pravni dokument srpske sredenjevekovne države, čuveni Dušanov zakonik, obnarodovan na Spasovdan 1349. godine, a dopunjen takođe na Spasovdan, 1354. godine.

Spasovdan je slava Beograda

Od kada je despot Stefan Lazarević 1403. godine dao Beogradu status prestonice, u čast obnove i napretka, grad je kao svoju slavu uzeo Vaznesenje Gospodnje – Spasovdan.

Ova stara zavetna slava simbolično ukazuje na uzdizanje, vaznesenje grada iz pepela i neuništivu nadu i veru u budućnost.

Na proslavi Spasovdana, 1939. godine, grad Beograd je odlikovan najvišim ratnim odlikovanjem – Karađorđevom zvezdom sa mačevima IV stepena.

Vredno je pomenuti da je Vaznesenjska crkva, sagrađena kao gradska 1863. godine, sačuvala originalni barjak Uprave grada Beograda.

Na barjaku od crvenog brokata, sa jedne strane je ikona Vaznesenja Gospodnjeg i, slovima od zlatnih niti, natpis: Opština grada Beograda 1938. a sa druge strane, ikona Svete Petke i poruka: Ko krsno ime slavi – onom i pomaže. Iz ove crkve, koja čuva gradsku Slavu, 1992. godine ponovo je krenula litija koju je predvodio tada Njegova svetost Patrijarh Pavle.

Ove godine, zbog korona virusa, proslave i tradicionalne litije neće biti na gradskim ulicama.

Običaji i verovanja

Mnogi običaji za Spasovdan sačuvani su još iz predhrišćanskih vremena.

Bio je to praznik koliko ratara toliko i stočara.

Po verovanju, na ovaj dan, gromovnik Perun, tukao je gromovima i gradom useve, a božanstvo Spas je, uz pomoć žitnog klasa u ruci, spasavalo useve.

Zbog toga je ponegde ostao običaj da se za Spasovdan obavezno kolje jagnje.

Krst je sastavni deo Spasovdanskog rituala.

Narod u nekim krajevima još uvek veruje da na Spasovdan svako obavezno treba da od leskovih grančica napravi krstić.

On se onda stavlja na livade, njive ili na krovove kuća, svuda gde je potrebna zaštita od demona i loših čini.

Stari su verovali da će upravo ovi krstići od zla sačuvati preko cele godine one koji su ih napravili.

U nekim krajevima Srbije, na Spasovdan muškarci se ne briju, žene se ne umivaju i deca ne kupaju.

Ne spava se preko dana, da se ne bi dremalo preko cele godine.

Naši stari nisu pili mleko od Nove godine do Spasovdana. Bogatiji su posle odlaska u crkvu pozivali goste na ručak, a manje imućni su nastavljali druženje ispred crkve gde se narod okupljao i veselio.

Smatra se da je Spasovdan veoma srećan dan, kada sve valja započinjati.